The Brazilian Traffic

Een 'overzichtelijke' weg in het centrum van Viçosa.

Tráfego no Brasil

Het heeft even geduurd voordat ik deze post dan eindelijk plaats. Ik heb afgelopen maand erg veel gereisd en zo doende veel aparte situaties tegen gekomen. Vergelijkbaar met India, China of een land in het Midden Oosten. Veel verkeer, weinig tot geen regels, gevaarlijke situaties maar, en dat lijkt mij op zich een wonder, amper ongelukken. Ik heb in ieder geval nog geen ongeluk aanschouwd, geen auto beschadigd zien raken en geen ruzies zien uitbreken tussen heetgebakerde verkeersdeelnemers. Toch apart.

Openbaar vervoer

Wanneer je in Brazilië wilt reizen maakt men gebruik van de bus. Vliegen is duur, trens zijn er amper (het landschap is praktisch onbegaanbaar) en o carro is te gevaarlijk. Zeker wanneer men de grotere steden als São Paulo, Rio de Janeiro of Belo Horizonte bezoekt. Mensen die hier vandaan komen regelen vaak travel dates om zo goedkoop en gezellig mogelijk van de ene plaats naar de andere te reizen. Heb je geen Facebook, Orkut of heb je niet op tijd een lift kunnen regelen ben je genoodzaakt van de reguliere busdiensten gebruik te maken. Een busrit kost, binnen de stad, $1,5 per uur. Wanneer je een rit maakt met een van de ônibus die tussen de verschillende steden rijden wordt het al snel een stuk duurder (tussen de 30,- en 70,- euro voor een enkeltje). Je doet er goed aan een ticket ten minste een dag van te voren bemachtigen (tenzij je geen probleem hebt tot wel 8 uur te moeten wachten). De handelingen tot aanschaf, de prijs en het ticket zelf hebben dus meer weg van een reis met het vliegtuig. Hetzelfde geldt overigens voor de busreis. Je hebt een vaste plaats, er is een 'steward' aan boord die alle passageiros controleert, bij elke halte de deuren opent en je bagage opbergt of tevoorschijn tovert.

Wegwerkzaamheden? Niet dus.

Waar de mate aan luxe binnen deze touringcars overdadig is, zijn de driving skills van de chauffeur vaak verre van om over naar huis te schrijven. Om over de wegen nog maar niet te spreken. Zie de foto hiernaast voor een vaak geziene situatie (weggespoeld stuk weg, paar paaltjes er om heen en weg is weer zo goed als nieuw). Bij het aanrijden voor een halte gooien de bussen hun deuren al vroegtijdig open voor ze goed en wel gestopt zijn; kennelijk zijn chauffeurs een van de weinigen hier die 'tijd is geld' hoog in het vaandel hebben.

Verkeersregels

Een, toch echt rood, stoplicht in het centrum van Viçosa.

Brazilië beschikt over een uitgebreid stelsel aan verkeersregels. Regels waar helaas niemand zich aan houdt. Zo rijdt iedereen druk bellend door het centrum, op auto, motocicleta of met paard en wagen. Het besturen van laatstgenoemd 'voertuig' schijnt overigens verboden te zijn in het centrum.
Alcohol wordt hier overal en altijd (en niet met mate) genuttigd; ook als men nog moet rijden, of toevallig al in de auto zit. Achter het stuur bijvoorbeeld.

Centrum van Viçosa rond 8 uur 's ochtends.

Gelukkig hoef je je als fietser (hoewel je je leven niet zeker bent; zoveel is mij ondertussen duidelijk) ook nergens aan te houden en gaat de snelste weg dan ook vaak door steegjes met eenrichtingsverkeer (de verkeerde kant op), door rood of langs files in tegengestelde richting. Iets dat mij, zei die mij goed kennen zullen dit beamen, prima afgaat overigens. Fietsen is hier bijna een verademing; een goede adrenaline rush en levert je geen achterzak gevuld met gele papiertjes op.
Er zijn zebrapaden maar iedereen wacht toch liever tot er geen auto's meer in de buurt zijn. Die schijnen namelijk niet te stoppen. Iets dat ik als nuchtere Hollander natuurlijk gewoon afdwing (tot het een keer fout gaat natuurlijk). De paar bijna-van-de-sokken-gereden ervaringen die ik tot nu toe heb verzameld beschouw ik als 'incidentjes'.
Viçosa beschikt sinds kort, de locals hebben er pas een jaar lang aan kunnen wennen, over stoplichten. Deze worden eigenlijk alleen gebruikt om de doorstroom voor auto's te bevorderen. De rest van de weggebruikers heeft er lak aan.

Wijze van vervoer

De wijze waarop men zich hier verplaatst van A naar B verschilt in grote mate met dat van Nederland.

Hoofdweg over het campusterrein van de UFV rond 8 uur 's ochtends.

Rode motoren.

Zo geldt voor een kleine stad als Viçosa dat verreweg de meeste mensen lopen (bijna de helft van de mensen). Afstanden van tussen de 15 en 45 minuten wandelen zijn gemiddeld.
Woont men te ver of loopt men liever niet dan komt de motor op een tweede plaats. Ongeveer 20% van de habitantes gebruikt dit, bijna altijd rode, vervoersmiddel om alle steile hellingen te bedwingen of om producten af te leveren. Je kunt het zo gek niet bedenken of het wordt vervoerd per motorfiets. Van waterflessen tot dieren, van koelkasten tot hele families. Vooral de grote pakken ijs voor de vele barbecues zijn leuk om vervoerd te zien worden.

Gebruikt men geen motor dan is daar de pick-up truck. Een van de twee meest geziene auto's. Verder rijden er vooral veel budget cars (model Volkswagen Polo uit, zeg, het jaar '95) rond (de Celta , de Uno , de Ka , de Gol  en de Pálio (aan jullie om te raden van welke merken, in Brazilië noemt men alleen het type auto)).

Zilveren auto's op een typisch Braziliaanse weg.

Alle auto's zijn trouwens zilver. Op de vele Volkswagen Kevers (allen van vóór 1980) na die de meest uiteenlopende kleuren hebben. Verder zijn in Viçosa één op de twee auto's een taxi of lesauto. Het stikt werkelijk waar van deze gevaren op wielen. Zo zijn beide amper van elkaar te onderscheiden (want zilver en gele tekst/balk op/aan de zijkant) en rijden ze beide vaak alsof het hun eerste schakel les betreft.

Alle appartementen hebben een garage die zich of in de kelder of op de eerste verdieping bevindt. De toegang is altijd via een automatische garagedeur die onder luid kabaal en flitsende lampen open of dicht gaat.

Vervoer elders

Viçosa, uma pequena cidade met ongeveer 70.000 inwoners is echter niet representatief voor Brazilië. Zo zijn in Belo Horizonte, naast de motor vooral de auto en het openbaar vervoer (ômnibus) populair. Hoewel de bussen binnen BH geen vooraf gekochte tickets vereisen is het wel zaak hier vroegtijdig in te stappen (van de ene kant naar de andere kant van de stad kost al gauw een uur of vijf) aangezien een overvolle busrit van anderhalf uur, om half zes 's ochtends, al staande alles behalve comfortabel is (spreekt uit ervaring). Fietsen is, naast de te grote afstanden vooral vanwege de veiligheid, not done in de grotere steden.

In São Paulo daarentegen is een populair vervoersmiddel de helicóptero. São Paulo (omvang 1/5de van Nederland) heeft de meest geregistreerde helikopters ter wereld (meer dan zeshonderd) waarvan de meeste in eigendom zijn van particulieren. Niet alleen de afstanden zijn immens ook het aantal files en de omvang van het verkeer zijn onvoorstelbaar. Meer over het verkeer in SP in dit interessante stuk van Andrew Downie.

Opmerkelijk

Nachtelijk verkeer in het centrum van Viçosa.

Zoals ik al eerder aangaf is liften een gebruikelijke manier om je te verplaatsen. Ook voor kleine afstanden, bijvoorbeeld van de ingang van de campus tot ergens op het universiteitsterrein, wordt gebruik gemaakt van deze gratis manier van vervoer. Het is ook heel gebruikelijk om lifters mee te nemen, vaak zo veel als er maar in de auto passen.
Alle auto's die over zwaailichten beschikken (politie, ambulance, beveiligingsbedrijven, vuilniswagens) hebben deze permanent aan staan. De eerste paar keer dat je een wagen van de militaire politie met een slakkengang voorbij ziet rijden met zwaailichten en al een redelijk vreemde gewaarwording. De zwaailichten zijn, op die van de vuilniswagens (oranje) na, trouwens altijd rood. Sirenes hoor je echter amper en worden nauwelijks gebruikt.

Mijn volgende post zal in het Portugees zijn (een samenvatting van de presentatie die ik heb gegeven tijdens het Caleidoscópio Cultural). Daarna zal ik enkele recepten schenken waarna ik weer wat van mijn (vele!) ervaringen met jullie zal delen.

Foto's volgen, zo spoedig mogelijk, op Flickr.